Jason Harris

# Bieguny niebieskie

Niebo wydaje się przesuwać ze wschodu na zachód, pełny obrót zajmuje 24 godziny (czas gwiazdowy). Wynika to z obracania się Ziemi wokół własnej osi. Oś obrotu Ziemi przecina sferę niebieską w dwóch punktach. Te punkty to bieguny niebieskie. Pozostają one w tym samym miejscu podczas ruchu obrotowego Ziemi, wydaje się, że wszystkie punkty krążą wokół nich. Bieguny niebieskie są także biegunami układu współrzędnych równikowych, co oznacza, że ich kąt deklinacji to +90 i -90 stopni (odpowiednio dla biegunów niebieskich północnego i południowego).

Północny biegun niebieski ma prawie te same współrzędne co jasna Gwiazda Polarna (po łacinie Polaris, czyli Gwiazda północna). Czyni to tą gwiazdę bardzo użyteczną przy nawigacji, gdyż nie tylko jest zawsze ponad północną linią horyzontu, ale także jej wysokość jest zawsze (prawie) równa szerokości geograficznej obserwatora. Gwiazda Polarna jest widoczna z lokalizacji na półkuli północnej.

Fakt, że Gwiazda Polarna jest blisko bieguna to czysty zbieg okoliczoności. Uwzględniając precesję, Gwiazda Polarna jest blisko bieguna tylko przez krótki okres czasu.

Ćwiczenia:

Przy użyciu okna Znajdź obiekt (&Ctrl;F) znaleźć Gwiazdę Polarną. Jej deklinacja jest równa prawie (ale nie dokładnie) + 90 stopni. Porównać wysokość odczytaną przy zbliżeniu na Gwiazdę Polarną z własną szerokością geograficzną. Ich różnica mieści się zawsze w przedziale jednego stopnia. Nie są dokładnie takie same, gdyż gwiazda tanie jest dokladnie na biegunie. (biegun można obserwować po przełączeniu na współrzędne równikowe i przytrzymaniu klawisza strzałki do góry do momentu, kiedy niebo nie przestanie się przesuwać).

Przy użyciu pola Krok czasu z paska narzędzi zwiększyć krok czasu na 100 sekund. Można wtedy zobaczyć jak całe niebo obraca się wokół Gwiazdy Polarnej, podczas gdy ona pozostaje prawie w jednym miejscu.

Zostało powiedziane, że biegun niebieski jest biegunem współrzędnych równikowych. Co jest biegunem horyzontalnego (wysokość/azymut) układu współrzędnych? (zenit).