# Manual do &klettres;

## Introdución

O &klettres; é unha aplicación moi sinxela que axuda a que os rapaces ou os adultos aprendan o alfabeto e algúns sons sinxelos da sua propia lingua ou doutra lingua. O programa colle unha letra ou sílaba ao chou; mostra esta letra ou sílaba e reproduce o son. O usuario ten que escribir esta letra ou sílaba. A práctica faise nos niveis nos que a letra ou sílaba non se mostran, só se reproduce o son. O usuario non ten por que saber como utilizar o rato, só se precisa do teclado.

De momento disponse de dezasete linguas: árabe, checo, inglés británico, dinamarqués, holandés, inglés, francés, alemán, hebreu, italiano, kannada, baixo saxón, luganda, hindi romanizado, castelán, eslovaco e telugo. Se a lingua da instalación do &kde; está entre estas, tómase como predefinida; se non, tómase o francés. Pódense obter linguas adicionais disponíbeis desde o menú Ficheiro e o elemento do menú Obter alfabeto en lingua nova... se o computador está ligado á Internet.

Hai dous modos diferentes que permiten adaptar o &klettres; ás túas necesidades e ter a interface completa normal ou unha interface reducida. Para os rapaces a barra do menú non se ve. Asuminos que un rapaz non quere configurar a lingua. Un selector si lle permite escoller os diferentes niveis. Para un usuario máis maior o fondo non é tan infantil e a barra de menús si está presente. Tres temas diferentes (Cativo, Deserto e Sabana) configuran un fondo diferente con tipos de letras e cores diferentes.

Non se precisa dispor o teclado para cada lingua, dado que se pode utilizar a barra de ferramentas Caracteres especiais para escribir calquera carácter especial de cada lingua. No menú Configuración, Barras de ferramentas, selecciona Caracteres especiais e a barra de ferramentas aparece no fondo do &klettres;. Preme a letra que queiras e esta aparece no campo de entrada. Pódese arrastrar esta barra de ferramentas para calquera sitio da pantalla.

Se prefires ter a disposición do teclado propia de cada lingua, vai a &systemsettings;, sección Persoal, Rexional e lingua, no submenú Disposición do teclado para configurar o teclado axeitado.

## Uso do &klettres;

O &klettres; ten catro niveis. Os niveis 1 e 2 tratan do alfabeto e os niveis 3 e 4 refíresense a sílabas. Para os rapaces miúdos (2 1/2 a 4) suxiro que se senten no colo dalguén diante do computador e que fagades o xogo xuntos.

### Niveis 1 e 2

Captura dunha pantalla do &klettres;, nivel 1 O &klettres;, nivel 1

O nivel é 1, a lingua é francés, o tema é Deserto e o modo é adultos.

Se a lingua do &kde; non está entre as coñecidas, o francés será a predefinida a primeira vez que se execute o &klettres;. Para outras linguas, o inglés é o predefinido. O &klettres; ven en inglés, francés e na lingua do sistema, de estar entre as que se enumeraron antes; pódense obter linguas adicionais co menú Ficheiro Obter o alfabeto nunha nova lingua... se se dispón de conexión á Internet.

No nivel 1 o usuario ve a letra e ouve o son. Ten que escribir a letra na caixa. Se é correcta aparece a seguinte letra (sen ter que premer Intro ou o que for). Se o usuario escribe unha letra errada, ouve o son de novo. Neste nivel o usuario memoriza as letras, asóciaas co seu son e recoñéceas no teclado.

Pódese escribir tanto en minúsculas como en maiúsculas. As letras póñense automaticamente en maiúsculas para que os cativos as identifiquen coas do teclado. Só se pode escribir unha letra de cada volta.

Cando se escribe unha letra no campo de entrada non hai que premer a tecla Intro e o programa agarda un bocadiño mentres proba se a letra é correcta. Esta demora é para permitir que un/ha cativo/a comprenda o que acaba de escribir, especialmente se a letra non era a boa. Pódese alterar este tempo no menú Configuración, Configurar &klettres;... e a páxina Reloxo, que mostra un diálogo no que se poden axustar dous tempos diferentes: un para o Modo infantil e outro para o Modo adulto.

Despois da primeira vez, a configuración de idioma gárdas nun ficheiro de configuración ao sair do &klettres; e cárgase de novo a próxima vez, co mesmo nivel no que se estaba.

O modo (infantil ou adulto) gárdase no ficheiro de configuración e, polo tanto, mantense até que o usuario o cambia.

As letras aparecen ao chou. Non son as mesmas consecutivamente.

Captura da pantalla do &klettres;, nivel 2 &klettres;, nivel 2

Velaquí unha captura do nivel 2, co modo infantil, o tema Cativo e en dinamarqués.

Ao premer o selector Nivel e escoller Nivel 2 ou empregar o menú Nivel vaise ao nivel 2. Neste nivel o usuario só escoita o son da letra e tenna que escribir. Se erra, a letra aparece como axuda.

### Niveis 3 e 4

Captura da pantalla do &klettres;, nivel 3 &klettres;, nivel 3

Velaquí o &klettres;, nivel 3, modo adulto, tema Sabana e en checo.

No nivel 3 o usuario ve a sílaba e escoita o son. Ten que escribir as letras na caixa. Se a primeira letra do son é incorrecta non pode escribir a segunda. A letra desaparece e hai que tentar de novo. O número de letras é dous ou tres, dependendo da lingua.

Captura da pantalla do &klettres;, nivel 4 &klettres;, nivel 4

Velaquí o &klettres; no nivel 4 , modo infantil, tema Deserto e en eslovaco.

Os sons aparecen ao chou.

Ao premer o selector Nivel ou empregar o menú Nivel da barra de menús e escoller Nivel 4 vaise ao nivel 4. Neste nivel o usuario só escoita o son da sílaba e ten que escribir as letras. Este nivel é bastante difícil para rapaces.

### Diálogo de configuración

O diálogo de configuración ten dúas páxinas: unha para a Configuración dos tipos de letra e outra para o Reloxo.

#### Acerca dos tipos de letra

Pódese mudar doadamente a fonte coa que se mostran as letras. Nalgunhas distribucións a fonte por omisión que usa o sitema é bastante fea. No modo para adultos, no menú Configuración, en Configurar &klettres;... hai unha páxina Configuración do tipo de letra cun selector de fontes. O novo tipo de letra aplícase tanto á letra ou sílaba que se mostra como ao campo do usuario.

Mudar de fonte é boa idea nalgúns casos porque algúns tipos de letra (Helvetica, por exemplo), non mostran correctamente as linguas do leste de Europa, como o checo e o eslovaco. Se non se mostran algunhas letras ou sílabas, cambia de fonte e escolle Arial, por exemplo.

Aquí tamén se pode escoller o tamaño que se desexe. O tamaño gárdase na configuración.

Captura de pantalla do diálogo do selector de fontes do &klettres; Diálogo do selector de fontes do &klettres;

Eis o diálogo do selector de fontes do &klettres;.

#### Configuración dos reloxos

Os reloxos controlan o tempo entre dúas letras, &ie; o tempo durante o que se mostra unha letra. As unidades son décimas de segundo.

A páxina Reloxo do diálogo Configuración Configurar &klettres;... ten dúas configuracións de reloxo: unha para o Modo infantil e outro para o Modo adulto. Por omisión son catro décimas de segundo no Modo infantil e dúas décimas de segundo no Modo adulto. Ao incrementar o tempo tense máis para ver os erros.

Pantalla do &klettres;, Configuración dos reloxos Pantalla do &klettres;, Configuración dos reloxos

### Obter linguas novas

Pode que queiras utilizar o &klettres; para axudarche a aprender unha lingua nova. En Ficheiro Obter alfabeto nunha nova lingua... ves un diálogo novo coa lista de linguas disponíbeis (hai que estar conectado á Internet para utilizar esta funcionalidade).

Diálogo Obter unha lingua nova Diálogo Obter unha lingua nova

Preme o botón Instalar á esquerda da lingua que queres instalar. Vese a barra de progreso que indica como progrede a transferencia. A captura de pantalla seguinte mostra como se transfire o portugués do Brasil.

Lembra que algúns ficheiros ocupan varios MB, polo que poden resultar lentos, dependendo da conexión.

Unha vez transferido o ficheiro, este instálase automaticamente e cando se fecha o diálogo Obter novidades vese a nova lingua no menú Lingua e xa se pode utilizar inmediatamente.

Transferencia Transferencia

Ao transferir unha lingua pódese ver como o botón Instalar tórnase Desinstalar e como aparece unha marca verde acarón do nome da lingua para indicar que esta lingua está disponíbel para o &klettres;.

A captura de pantalla seguinte mostra o portugés do Brasil instalado.

O dinamarqués está instalado O dinamarqués está instalado

## Referencia de comandos

### A xanela principal do &klettres;

#### O menú Ficheiro

&Ctrl;N Ficheiro Novo Son

- Reproducir un son novo

F5 Ficheiro Repetir o son

- Reproducir o mesmo son de novo

Ficheiro Obter o alfabeto nunha nova lingua...

- Abre o diálogo Obter novidades para que o &klettres; adquira unha nova lingua

&Ctrl;Q Ficheiro Sair

- Sae do &klettres;

#### O menú Nivel

Nivel Nivel 1

- Escoller o nivel 1 (letra mostrada e son)

Nivel Nivel 2

- Escoller o nivel 2 (non se mostra a letra, só o son)

Nivel Nivel 3

- Escoller o nivel 3 (sílaba mostrada e son)

Nivel Nivel 4

- Escoller o nivel 4 (non se mostra a sílaba, só o son)

#### O menú Lingua

Lingua Inglés

- Escoller o inglés

Lingua Francés

- Escoller o francés

#### O menú Aparencia

Aparencia Tema Cativo

- Mudar ao menú Cativo

Aparencia Tema Deserto

- Mudar ao tema Deserto

Aparencia Tema Sabana

- Mudar ao tema Sabana

&Ctrl;K Aparencia Modo infantil

- Mudar ao modo para cativos: sen barra de menús

&Ctrl;G Aparencia Modo adulto

- Mudar ao modo para adultos: interface normal

#### O menú Configuración

&Ctrl;M Configuración Acochar a barra de menú

- Acochar a barra de menús. Para ver de novo a barra de menús, preme o botón Mostrar barra de menús na barra de ferramentas.

Configuración Barras de ferramentas

- Conmutar as barras de ferramentas Principal e Caracteres especiais

Configuración Mostrar a barra de estado

- Alternar que se mostre a barra de estado

Configuración Configurar os atallos de teclado...

- Configurar os atallos de teclado do &klettres;

Configuración Configurar as barras de ferramentas...

- Configurar as barras de ferramentas do &klettres;

Configuración Configurar &klettres;...

- Configurar o &klettres;: mostrar un diálogo coas páxinas Configuración do tipo de letra e Reloxo.

#### O menú Axuda

&help.menu.documentation;

## Engadirlle sons ao &klettres;

Se quixeres engadir sons na túa lingua, é moi doado. Grava os sons do alfabeto e colócaos nun cartafol que se chame "alpha". Despois grava as sílabas maís frecuentes e ponnas nun cartafol que se chame "syllab".

Crea un ficheiro de texto `sounds.xml`, preferibelmente utilizando o &kate; como editor ou outro editor con capacidade para diferentes codificacións. Neste ficheiro, escribe todos os sons do alfabeto e das sílabas que gravache, como este exemplo do checo:

    <klettres>
    <language code="cs">
        <menuitem>
          <label>&Czech</label>
        </menuitem>
        <alphabet>
            <sound name="A" file="cs/alpha/a.ogg" />
            ...
        </alphabet>
        <syllables>
            <sound name="BA" file="cs/syllab/ba.ogg" />
            ...
        </syllables>
      </language>
    </klettres>

Substitúe "cs" polo código de dúas letras e "Czech" polo nome da túa lingua. Escribe os nomes dos sons cos caracteres especiais da túa lingua en maiúsculas en utf8.

Alén disto, pódesme contar acerca de letras especiais da túa lingua para que eu poda xera facilmente a barra de ferramentas especial Caracteres especiais. Crea un ficheiro de texto `cs.txt` (substitúe "cs" polo código de dúas letras da túa lingua) con cada carácter especial da túa lingua en maiúsculas e nunha liña. E garda os dous ficheiros de texto con codificación utf8 (o menú despregábel superior dereito do &kate; permite facelo)

Os sons teñen que estar no formato ogg e han de durar o suficiente como para que os reproduza o reprodutor de audio (entre 1,5 e 2 segundos, é mellor se se engade algo de silencio se son demasiado curtos). Comprime todo isto nun único ficheiro e envíamo.

Consulta o sitio web do &klettres; para instrucións máis actualizadas sobre como engadir linguas novas.

## Preguntas e respostas

&reporting.bugs; &updating.documentation;

Non aparece a imaxe do fondo.

Se construíches o &klettres; ti mesmo, tes que configurar a opción `--prefix` co cartafol do &kde; ou engadir este cartafol ao path.

Non escoito ningún son

Asegúrate de que o &phonon; está a funcionar. Para isto, abre &systemsettings; e, en Xeral, Administración do computador, preme Son.

Non vexo algunhas letras nas iconas da barra de tarefas Caracteres especiais. No canto disto, nalgunhas linguas vexo rectángulos.

O &klettres; en checo e en eslovaco precisa de Arial e, de non teres instalada esta fonte, teraslle que preguntar á túa distribución como se instala.

Se tes &Windows; podes utilizar as fontes TTS do &Windows; (Arial está entre elas) en &systemsettings; -> Administración do computador -> Instalador de fontes e engadir o cartafol das fontes do &Windows;.

As letras das iconas da barra de tarefas Caracteres especiais son demasiado pequenas nalgunhas linguas.

O &klettres; en checo e en eslovaco precisa de Arial e, de non teres instalada esta fonte, teraslle que preguntar á túa distribución como se instala.

Se tes &Windows; podes utilizar as fontes TTS do &Windows; (Arial está entre elas) en &systemsettings; -> Administración do computador -> Instalador de fontes e engadir o cartafol das fontes do &Windows;.

Por que só hai dezasete linguas?

Para eu poder engadir unha lingua nova preciso dos sons do alfabeto e algunhas sílabas básicas. Alguén que fale a lingua como nativo ten que gravar estes sons no formato ogg. Nos niveis 3 e 4 as sílabas tennas que escoller un profesor ou alguén que saiba como aprenden os cativos: estas han de ser as sílabas que hai que aprender xusto despois do alfabeto para aprender ben os elementos desta lingua. Envíame unha mensaxe por correo se o podes facer. Consulta o sitio web do &klettres; para instrucións detalladas sobre como engadir linguas novas.

## Créditos e licenza

&klettres;

Copyright do programa 2001-2007 &Anne-Marie.Mahfouf; &Anne-Marie.Mahfouf.mail;

Estoulles moi agradecido ás seguintes persoas, cuxa colaboración foi moi valiosa:

- Sons do portugués do Brasil: Lindonjohnson Monte (Pai) e Michelle Monte 09 anos (Fillo) lindon_johnson@brturbo.com.br

- Sons do checo: Eva Mikulčíková evmi@seznam.cz

- Sons do dinamarqués: Erik Kjaer Pedersen erik@binghamton.edu

- Sons do holandés: Geert Stams geert@pa3csg.myweb.nl

- Sons do inglés: Robert Wadley robntina@juno.com

- Sons do francés: Ludovic Grossard grossard@kde.org

- Sons do alemán: Helmut Kriege h.kriege@freenet.de

- Sons do hebreu: Assaf Gorgon assafgordon@gmail.com

- Sons do italiano: Pietro Pasotti pietro@itopen.it

- Sons do kannada: Vincent Vikram vincentvikram@gmail.com

- Sons do baixo saxón: Manfred Wiese and Sönke Dibbern s_dibbern@web.de

- Sons do luganda: John Magoye and Cormac Lynch cormaclynch@eircom.net

- Sons do hindi romanizado: Vikas Kharat kharat@sancharnet.in

- Sons do español: Ana Belén Caballero e Juan Pedro Paredes neneta @iquis.com

- Sons do eslovaco: Silvia Motyčková and Jozef Říha silviamotycka@seznam.cz

- Sons do telugu: Pavithran Shakamuri pavithran.s@gmail.com

- Iconas orixinais: &Primoz.Anzur; zerokode@yahoo.com

- Axuda, especialmente co código: &Robert.Gogolok; &Robert.Gogolok.mail;

- Icona SVG: Chris Luetchford chris@os11.com

- Código para xerar as iconas dos caracteres especiais: Peter Hedlund peter@peterandlinda.com

- Portaxe a KConfig XT, axuda co código: &Waldo.Bastian; &Waldo.Bastian.mail;

- Iconas de nenos e adultos, tema Desert: &Danny.Allen; dannya40uk@yahoo.co.uk

- Botón de configuración do cronómetro: Michael Goettsche michael.goettsche@kdemail.net

Copyright da documentación 2001-2006 &Anne-Marie.Mahfouf;&Anne-Marie.Mahfouf.mail;

Tradución da documentación: Xosé Calvo - http://trasno.net/

&underFDL; &underGPL;
&documentation.index;